Levililer 16

V. GÜNAHLARI BAĞIŞLATMA GÜNÜ (16. Bölüm)

Yahudi takviminin en önemli günü, Günahları Bağışlatma Günü’ydü (İbranice’de Yom Kippur). Bu önemli günde kâhin, kendisi ve halk için kefaret edecek olan kurban kanı ile En Kutsal Yer’e girerdi. Bu önemli gün, Çardak Bayramı’ndan beş gün önce, yedinci ayın onuncu gününe rastlardı. Günahları Bağışlatma Günü, genellikle Yahve’nin bayramları listesinde yer almasına rağmen, aslında istekleri denetleme (oruç) ve kutlama töreni zamanıydı (23:27-32).

Bu bölümde, En Kutsal Yer’in (Kutsallar Kutsalı), Kutsal Yer olarak ve Kutsal Yer’in Buluşma Çadırı olarak adlandırıldığını hatırlamamız yaralı olur.

16:1-3   Harun’un Nadav ve Avihu adlı iki oğlu kutsal bir şeye saygı göstermemişlerdi. Onların yargılanmasına benzer bir yargı, başkâhin En Kutsal Yer’e, Günahları Bağışlatma Günü’nün dışında bir gün girdiği takdirde başına gelecekti. Günahları Bağışlatma Günü’nde başkâhin, genç bir boğanın kanını günah sunusu olarak ve bir koçun kanını yakmalık sunu olarak taşımalıydı.

16:4-10   Olayların sırasını izlemek kolay değildir, ama bunu izleyen olay, törenin genel ana hatlarıdır. Başkâhin önce yıkanır, sonra beyaz keten giysiler giyerdi (4. ayet). Ön hazırlıkların başlangıcı olarak, bir boğa ve koçu Buluşma Çadırı’na getirirdi. Boğayı bir günah sunusu, koçu yakmalık sunu olarak kendisi ve ailesi için sunardı (3. ayet). Halk için sunacağı iki keçi ve bir koçu getirirdi; keçiler günah sunusu olarak, koç ise, yakmalık sunu olarak sunulurdu (5. ayet). İki keçiyi (teke) Buluşma Çadırı’nın girişinde sunar ve iki keçi üzerine kura çekerdibiri Rab için, diğeri günah keçisi olmak üzere (7,8. ayetler). “Günah keçisi” olarak çevrilen sözcük Azazel’dir; “ayrılan keçi” anlamına gelmektedir.

16:11-22   Sonra, kendisi ve ev halkı için yakmalık sunu olarak boğayı keserdi (11. ayet). Sonra, korları buhurdana koyup iki avuç dolusu güzel kokulu buhur alarak En Kutsal Yer’e götürürdü. Orada buhuru korların üzerine dökerdi. Buhur dumanı Bağışlanma Kapağı’nı örterdi (12,13. ayetler). Yakmalık sunu sunağındaki boğanın kanından biraz alarak bu kanı En Kutsal Yer’e götürür ve orada Bağışlanma Kapağı’nın üzerine, doğuya doğru serperdi. Aynı zamanda, kapağın önünde de bunu yedi kez tekrarlardı (14. ayet). Bir günah sunusu olarak seçilmiş keçiyi keser (8. ayet) ve kanını, boğanın kanıyla yaptığı gibi Bağışlanma Kapağı’nın üzerine serperdi (9,15. ayetler). Böyle yapmakla En Kutsal Yer’i İsrail halkının kirliliğinden arındırırdı (16. ayet). Kanı serpmekle, aynı zamanda Buluşma Çadırı ve yakmalık sunu sunağını da arındırmış olurdu (18,19. ayetler). Buradaki ayrıntılar çok açık değildir. Günahları bağışlatma, En Kutsal Yer’de başlar, sonra Kutsal Yer’e doğru devam eder ve sonunda tunç sunakta biterdi (15-19. ayetler). Her iki elini de günah keçisinin başına koyduktan (8. ayet) ve halkın günahlarını itiraf ettikten sonra (10,20,21. ayetler) bu iş için atanan bir adam, keçiyi çöle gönderirdi (21,22. ayetler). İki keçi, günahların bağışlanmasıyla ilgili iki farklı görünümü simgelemekteydi: “Keçilerden biri, Tanrı’nın karakter ve kutsallığını, diğeri ise günahlarından kurtarılması gereken günahkârın ihtiyacını simgelerdi.”1 Harun’un, ellerini yaşayan keçinin başına koyması, İsrail’in günahlarını (ve bizimkileri) Mesih’in üzerine, kaldırılmak üzere sonsuza kadar koyduğunu belirtir (21. ayet).

Bir ilahi yazarı bu konuyu şöyle ifade etmiştir:
Günahlarım İsa’nın, Tanrı’nın lekesiz Kuzusu’nun üzerine kondu;
İsa günahlarımın hepsini taşıdı ve bu lanetli yükten özgür kıldı.
Suçum İsa tarafından taşındı;
Kırmızı lekeleri değerli kanıyla temizledi,
Üzerimde bir tek leke bile kalmadı.
Horatius Bonar

16:23-33  Başkâhin, kutsal bir yerde (yıkanma kazanında olabilir) yıkanıp kendi yücelik ve görkem giysilerini giyerdi (23,24. ayetler). Yahudi geleneğine göre, beyaz keten giysiler asla tekrar giyilmezdi. Başkâhin daha sonra biri kendisi, diğeri halk için olmak üzere yakmalık sunu olarak iki koç sunardı (24. ayet). Başkâhin iki günah sunusunun yağını sunakta yakardı. Sunuların deri, et ve gübreleri ordugahın dışında yakılırdı (25,27. ayetler). Genellikle kâhine verilen yakmalık sununun derisi bile yakılmalıydı (7:8). Yahudiler’in yasa ve yorum kitabı olan Talmud’a göre başkâhin, akşam kurbanından sonra buhurdanı getirmek için En Kutsal Yer’e girerdi. Günahları bağışlatma töreninde halk günahlarını itiraf eder ve çalışmazdı (29. ayet).

Yukarıdaki bilgilerden, başkâhinin En Kutsal Yer’e en az dört kez girdiği görülmektedir. Bu durum, başkâhinin yılda ancak bir kez En Kutsal Yer’e girdiği düşüncesinin yer aldığı İbraniler 9:7-12 ayetleri ile zıtlık oluşturmaz.

16:34  Günahları Bağışlatma Günü’ndeki ciddi törensel uygulamalara rağmen, bu günün günahları ortadan kaldırma konusundaki yetersizliği, “yılda bir kez” sözcüklerinde ifade edilmektedir. “Boğalarla tekelerin kanı günahları ortadan kaldıramaz” (İbr.10:4). Mesih’in yaptığı iş sonunda, insanın günahları yılda bir kez yerine, tamamıyla ortadan kaldırılmıştır! Isaac Watts bu gerçeği şöyle ifade etmişti:

Yahudi sunaklarında kesilen
Tüm hayvan kanları,
Suçlu vicdana huzur sağlayamaz
Ya da lekelerini yıkayamaz.
Ama göksel Kuzu Mesih,
Tüm günahlarımızı ortadan kaldırdı.
O, en yüce isme ve hayvanlarınkiyle karşılaştırılamayacak kadar
Değerli kana sahiptir.

 

Kutsal Kitap

1-2 RABbin huzuruna yaklaştıkları için ölen Harunun iki oğlunun ölümünden sonra RAB Musaya şöyle dedi: ‹‹Ağabeyin Haruna de ki, perdenin arkasındaki En Kutsal Yere ikide bir girmesin, Antlaşma Sandığının üzerindeki Bağışlanma Kapağınafı yaklaşmasın. Yoksa ölür. Çünkü ben kapağın üstünde, bulut içinde görünüyorum.
3 Harun En Kutsal Yere ancak günah sunusu olarak bir boğa, yakmalık sunu olarak da bir koç sunarak girebilir.
4 Kutsal keten mintan, keten don giyecek, keten kuşak bağlayacak, keten sarık saracak. Bunlar kutsal giysilerdir. Bunları giymeden önce yıkanacak.
5 İsrail topluluğu günah sunusu olarak Haruna iki teke, yakmalık sunu olarak bir koç verecek. sözcüğü Tanrının öfkesinin yatıştırıldığı, halkının günahlarının bağışlanıp Tanrıyla barıştırıldığı özel yeri ifade ediyordu.
6 ‹‹Harun boğayı kendisi için günah sunusu olarak sunacak. Böylece kendisinin ve ailesinin günahlarını bağışlatacak.
7 Sonra iki tekeyi alıp RABbin huzuruna, Buluşma Çadırının giriş bölümüne götürecek.
8 İkisi üzerine kura çekecek. Biri RAB için, biri Azazel için.
9 Harun kurada RABbe düşen tekeyi getirip günah sunusu olarak sunacak.
10 Azazele düşen tekeyi ise halkın günahlarını bağışlatmak için canlı olarak RABbe sunacak. Onu çöle salıp Azazele gönderecek.
11 ‹‹Harun kendisi için günah sunusu olarak boğayı getirecek. Böylece kendisinin ve ailesinin günahlarını bağışlatacak. Bu günah sunusunu kendisi için kesecek.
12 RABbin huzurunda bulunan sunağın üzerindeki korları buhurdana koyup iki avuç dolusu ince öğütülmüş güzel kokulu buhurla perdenin arkasına geçecek.
13 Orada, RABbin huzurunda buhuru korların üzerine koyacak; buhurun dumanı Levha Sandığının üzerindeki Bağışlanma Kapağını kaplayacak. Öyle ki, Harun ölmesin.
14 Sonra boğanın kanını alıp parmağıyla kapağın üzerine, doğuya doğru serpecek. Kapağın önünde yedi kez bunu yineleyecek.
15 ‹‹Bundan sonra, halk için günah sunusu olarak tekeyi kesecek. Kanını perdenin arkasına götürecek. Boğanın kanıyla yaptığı gibi tekenin kanını da Bağışlanma Kapağının üzerine ve önüne serpecek.
16 Böylece En Kutsal Yeri İsrail halkının kirliliklerinden, isyanlarından, bütün günahlarından arındıracak. Buluşma Çadırı için de aynı şeyi yapacak. Çünkü kirli insanların arasında bulunuyor.
17 Harun kendisi, ailesi ve bütün İsrail topluluğunun günahlarını bağışlatmak için En Kutsal Yere girdiğinde, dışarı çıkıncaya kadar Buluşma Çadırında hiç kimse bulunmayacak.
18 Harun RABbin huzurunda bulunan sunağa çıkıp sunağı arındıracak, boğanın ve tekenin kanını sunağın boynuzlarına çepeçevre sürecek.
19 Kanı parmağıyla yedi kez sunağa serpecek. Böylece sunağı İsrail halkının kirliliğinden arındırıp kutsal kılacak.
20 ‹‹Harun En Kutsal Yeri, Buluşma Çadırını, sunağı arındırdıktan sonra, canlı tekeyi sunacak.
21 İki elini tekenin başına koyacak, İsrail halkının bütün suçlarını, isyanlarını, günahlarını açıklayarak bunları tekenin başına aktaracak. Sonra bu iş için atanan bir adamla tekeyi çöle gönderecek.
22 Teke İsrail halkının bütün suçlarını yüklenerek ıssız bir ülkeye taşıyacak. Adam tekeyi çöle salacak.
23 ‹‹Sonra Harun Buluşma Çadırına girecek. En Kutsal Yere girerken giydiği keten giysileri çıkarıp orada bırakacak.
24 Kutsal bir yerde yıkanıp kendi giysilerini giyecek. Sonra çıkıp kendisi ve halk için getirilen yakmalık sunuları sunacak, kendisinin ve halkın günahlarını bağışlatacak.
25 Günah sunusunun yağını sunakta yakacak.
26 ‹‹Tekeyi Azazele gönderen adam giysilerini yıkayıp kendisi de yıkandıktan sonra ordugaha girecek.
27 Günah sunusu olarak sunulan ve kanları günahları bağışlatmak için En Kutsal Yere getirilen boğa ile teke ordugahın dışına çıkarılacak. Derileri, etleri, gübreleri yakılacak.
28 Bunları yakan kişi giysilerini yıkayıp kendisi de yıkandıktan sonra ordugaha girecek.
29 ‹‹Aşağıdakiler sizin için sürekli bir yasa olacak: Yedinci ayın onuncu günü isteklerinizi denetleyeceksiniz. Gerek İsraillilerden, gerekse aranızda yaşayan yabancılardan hiç kimse çalışmayacak.
30 Çünkü o gün, Kâhin Harun sizi pak kılmak için günahlarınızı bağışlatacaktır. RABbin huzurunda bütün günahlarınızdan arınacaksınız.
31 O gün Şabattır, sizin için dinlenme günüdür. İsteklerinizi denetleyeceksiniz. Bu sürekli bir yasadır.
32 Babasının meshedip kendi yerine atadığı kâhin günahları bağışlatacak. Kutsal keten giysileri giyecek.
33 En Kutsal Yeri, Buluşma Çadırını, sunağı arındıracak; kâhinlerin ve bütün topluluğun günahlarını bağışlatacak.
34 ‹‹Bu sizin için sürekli bir yasadır: İsrail halkının bütün günahlarını yılda bir kez bağışlatmak için verildi.›› Ve Harun RAB’bin Musa’ya buyurduğu gibi yaptı.

1. G. Morrish, yayıncı, New and Concise Bible Dictionary, s.91.